<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>研ぎ屋むらかみblog &#187; 説明文</title>
	<atom:link href="http://togiyamurakami.jp/blog/?cat=6&#038;feed=rss2" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://togiyamurakami.jp/blog</link>
	<description>研いだ包丁のビフォーアフターなどを載せていきます。</description>
	<lastBuildDate>Thu, 03 Sep 2026 13:48:44 +0000</lastBuildDate>
	<language>ja</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=4.2.38</generator>
	<item>
		<title>最近の事（研石の御紹介・鋼材違いの切れ・砥石館の中～上級者向け講習）</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=14578</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=14578#comments</comments>
		<pubDate>Sun, 30 Aug 2026 09:12:28 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[研究]]></category>
		<category><![CDATA[砥石の選別]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=14578</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 先日は、北海道のT様とS様に、砥石の御紹介をさせて頂きました。メールにて、月乃輪の御案内をさせて貰った後、二種類の砥石を持ち帰りましたが偶々、以前に別件で相談を頂いて探してみた新田の砥石が、T様に選ばれまし [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>先日は、北海道のT様とS様に、砥石の御紹介をさせて頂きました。メールにて、月乃輪の御案内をさせて貰った後、二種類の砥石を持ち帰りましたが偶々、以前に別件で相談を頂いて探してみた新田の砥石が、T様に選ばれました。</p>
<p>月乃輪の白巣板と赤ピンの方は、Ｓ様が御買い上げと成り、御二方ともに御満足を頂けた様で安心しました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>新田の砥石は余り、触れることが少なく、特に巣板以外は初めて見ました。画像よりも、幾分ですが紫がかって居て、しっとり系の研ぎ感だと思われます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/1786616344799.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14636" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/1786616344799-225x300.jpg" alt="1786616344799" width="225" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/1786616345684.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14637" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/1786616345684-300x225.jpg" alt="1786616345684" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>月乃輪の白巣板</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0571.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14632" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0571-168x300.jpg" alt="KIMG0571" width="168" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0572.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14633" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0572-169x300.jpg" alt="KIMG0572" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>同じく赤ピン</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0569.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14630" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0569-169x300.jpg" alt="KIMG0569" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0570.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14631" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0570-169x300.jpg" alt="KIMG0570" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、自分用にも月乃輪の八枚のコッパを一つ。やや硬口～硬口で、研磨力に優れて泥も適度に出る、扱い易い砥石です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0568.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14629" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0568-169x300.jpg" alt="KIMG0568" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0562.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14624" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0562-169x300.jpg" alt="KIMG0562" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0559.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14623" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0559-169x300.jpg" alt="KIMG0559" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>月乃輪に御興味の有る方は、御予算・御希望サイズなどを記載して御問い合わせ頂けましたら、選別も承りますので、宜しく御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>もう御一人、尾崎の砥石を御希望の方が。ブログを通じて知り合った方で、季節の便りの様に色々と送って下さる方です。</p>
<p>硬口の剃刀砥クラスが良いとの事でしたので、探し当てた砥石は硬さ的に不足かもと思いつつ、御送りする事に。些か以上に心苦しいので、何れは何とか手配する心算で虫押さえとして硬口の砥石（手持ちの出所不肖愛宕系）を同梱しました。</p>
<p>超硬口の尾崎が見付かった暁には、其れと交換に送り返して貰おうと、チケット替わりと言いましょうか（笑）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0573.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14634" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0573-169x300.jpg" alt="KIMG0573" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0575.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14635" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0575-169x300.jpg" alt="KIMG0575" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0558.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14622" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0558-169x300.jpg" alt="KIMG0558" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0556.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14621" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0556-169x300.jpg" alt="KIMG0556" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>オマケの下掲は丸っこい楕円形？の原石から切り出して貰った浅葱で、相当な硬口です。ただ、側面からは饅頭と言われる様な模様が見られますので、場合によっては其処まで達したら大きく性格が変わったり、使えるかどうか怪しくなる可能性が有ります。</p>
<p>まあ当面は、硬さ・細かさ共に充分な性能を発揮してくれるでしょうし、硬さ故に減りも少ないと見込まれます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0563.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14625" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0563-169x300.jpg" alt="KIMG0563" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0564.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14626" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0564-169x300.jpg" alt="KIMG0564" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>また此の方には新たに、こんな珍しい物を送って頂き、見よう見まねで漬物にしてみました。メロンの摘果した小振りな奴ですが、大きめと小さ目が有り、後者は種の部分も取り除く必要が無いそうです。</p>
<p>続けて、アールスメロンまで送って頂いた為、恐縮です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0566.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14628" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0566-300x169.jpg" alt="KIMG0566" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0565.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14627" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0565-300x169.jpg" alt="KIMG0565" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>其の後、砥石館で以前に聞いていた事が気に成ったので、試しにと買ったり手持ちの刃物を用意したりしました。曰く、VG10や銀三の切れが、思った様には出ないとか、砥ぎ難さを感じるとか。</p>
<p>先ずは、手持ちの中から選んでみようかと・・・。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>日野浦さんの筋引き、銀三の水焼き入れ（鍛造も有りかも）です。硬さと粘りのバランスは五分五分の感じで、硬さ自体も充分以上。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0634_20_BURST1000634.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14610" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0634_20_BURST1000634-300x169.jpg" alt="KIMG0634_20_BURST1000634" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>服部刃物の先輩に依頼したVG10（サブゼロ有り）。此方も硬さと粘りのバランスが五分五分な感じの物です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0635.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14611" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0635-300x169.jpg" alt="KIMG0635" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>トージロー三徳と日野浦さんの銀三の小包丁（鍛造有り）ですが、持ち歩くには上掲の三本よりも嵩張らないかなと、持参する候補に。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0631.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14609" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0631-300x169.jpg" alt="KIMG0631" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>他には、数年前から親元に在った銀三のイカ割き。普段の使用上、困らない程度に私が研いで置いた物です。若干ながら、粘りが勝る印象ですが、硬さの不足は余り感じません。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0600.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14583" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0600-169x300.jpg" alt="KIMG0600" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0601.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14584" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0601-300x169.jpg" alt="KIMG0601" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>簡単に、切り刃も研いで置きます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0602.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14585" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0602-169x300.jpg" alt="KIMG0602" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0603.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14586" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0603-169x300.jpg" alt="KIMG0603" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0604.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14587" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0604-169x300.jpg" alt="KIMG0604" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0605.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14588" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0605-169x300.jpg" alt="KIMG0605" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0607.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14589" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0607-169x300.jpg" alt="KIMG0607" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0609.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14590" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0609-169x300.jpg" alt="KIMG0609" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0627.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14606" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0627-300x169.jpg" alt="KIMG0627" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0629.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14607" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0629-300x168.jpg" alt="KIMG0629" width="300" height="168" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0630.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14608" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0630-300x169.jpg" alt="KIMG0630" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あとは、新たに購入した物です。トージローのオールステンレスは、少し硬さ優位だと感じる（コンクリートに落とすと捲れずに欠ける）ので、其れと異なる焼き加減をと模索した製品です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0595.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14579" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0595-169x300.jpg" alt="KIMG0595" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>当初の予想では、下掲の上側は少し柔らかくて、藤寅（トージローの別名義）は硬目かと。しかし、上が中庸で下が若干ながら柔らかい印象でした。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0596.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14580" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0596-300x169.jpg" alt="KIMG0596" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ前の状態</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0597.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14581" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0597-300x169.jpg" alt="KIMG0597" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0599.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14582" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0599-300x169.jpg" alt="KIMG0599" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>一応、研いで置きます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0610.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14591" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0610-169x300.jpg" alt="KIMG0610" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0612.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14592" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0612-169x300.jpg" alt="KIMG0612" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0615.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14595" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0615-169x300.jpg" alt="KIMG0615" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0616.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14596" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0616-169x300.jpg" alt="KIMG0616" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0619.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14599" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0619-169x300.jpg" alt="KIMG0619" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0620.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14600" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0620-169x300.jpg" alt="KIMG0620" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0613.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14593" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0613-169x300.jpg" alt="KIMG0613" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0614.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14594" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0614-169x300.jpg" alt="KIMG0614" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0617.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14597" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0617-169x300.jpg" alt="KIMG0617" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0618.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14598" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0618-169x300.jpg" alt="KIMG0618" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0621.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14601" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0621-169x300.jpg" alt="KIMG0621" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0622.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14602" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0622-169x300.jpg" alt="KIMG0622" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ上がりです。これ等を持ち込んで、上野さんに試して貰ったのですが・・・炭素鋼の方が軽く切れる気がすると。どうしても、同一モデルの刃物同士で鋼材違いを用意しないと判断に困る様子でした。</p>
<p>私としては、（少なくとも切れ加減と手応え的には）良く出来た製品同士で、正確な研ぎが施されていれば、大幅に異なるとは思わないのですが（笑）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0623.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14603" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0623-300x169.jpg" alt="KIMG0623" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0624.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14604" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0624-300x169.jpg" alt="KIMG0624" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0626.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14605" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0626-300x169.jpg" alt="KIMG0626" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>天然砥石館で準備しつつある、中級・上級者向け講習ですが、日本語でホームページに記載し始めた時点で、何故か外国人から二件、問い合わせが有ったとの事でした。一件目の方は御二人での御予約と成り、もう一方はペアを組む相手を待っての応募と成るそうで。</p>
<p>当日はジェミニその他のAIによる通訳を頼りとして、第一回目のスタートと成りました。現館長の田中さんのイントロダクションの後、前館長である上野さんの付き添いの下、講習と成ったのですが、どのAIも途中で通訳に徹する事無く、解説や司会進行じみた言動が。</p>
<p>軌道修正しつつ、何とか日本国内で購入された和包丁の研ぎ始めと将来予想を伝えられたのではと思って居ます。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0638.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14614" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0638-300x169.jpg" alt="KIMG0638" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0639.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14615" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0639-300x169.jpg" alt="KIMG0639" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0640.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14616" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0640-300x169.jpg" alt="KIMG0640" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0641.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14617" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0641-300x168.jpg" alt="KIMG0641" width="300" height="168" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0642.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14618" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0642-300x169.jpg" alt="KIMG0642" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0644.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14620" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0644-300x169.jpg" alt="KIMG0644" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0643.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14619" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0643-300x169.jpg" alt="KIMG0643" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0637.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14613" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0637-300x169.jpg" alt="KIMG0637" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0636.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-14612" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2026/08/KIMG0636-169x300.jpg" alt="KIMG0636" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=14578</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>最近の事</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13908</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13908#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 18 Sep 2025 15:42:43 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[砥石の選別]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13908</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 少し前から、手伝い先の若手の方から天然砥石の御要望も頂く事が続いて居ました。基本的には、小さ目・薄目の中山を御手頃価格で探して来て（田中砥石で採掘中の物）の御提案と成って居たのですが、中砥石にも興味が出たと [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>少し前から、手伝い先の若手の方から天然砥石の御要望も頂く事が続いて居ました。基本的には、小さ目・薄目の中山を御手頃価格で探して来て（田中砥石で採掘中の物）の御提案と成って居たのですが、中砥石にも興味が出たとかで、又それの為に京都まで往復する事に成ったり（笑）。</p>
<p>当然乍ら或る程度は、数を持ち帰らないと採算が合わないのですが、私が貧乏なのと選別基準が少々、厳しいのとの二重苦で精々、数個ずつが限度なのが厄介です。本当は自分用にも欲しい気持ちを抑えつつ、手頃なサイズ（幅は狭めでも充分な長さ）の天草（若干硬目・細か目）と資料用の中山コッパを買い求めて帰阪しました。</p>
<p>其の後、先方にとっての天然砥石一つ目であった中山に続き、天草は普通に御渡し出来たのですが、更に中山と天草の間を埋めるに相応しい砥石の追加も打診されました。おや、とうとう砥石沼に片足を突っ込んでしまうのかなと心配しつつも、御用命は有り難く。実は数か月前、有り金はたいて（当社比なので一般的には些少です）田中砥石で揃えた砥石群が、送ったまま返送された経緯が有りまして。期せずして、其れが活きて来る運びに成りました。</p>
<p>序でに、他の御一人からも同様のセットの御希望が有りました（借りて見て気に入った様子）ので、私が過去に入手の手持ちの中からも候補を挙げて、選んで貰おうかと。とは言え、流石に販売用の天草は無いので、再度の仕入れの為に遠からず京都まで出掛けるつもりです。勿論、今回は自分用にも購入する決意と共に。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>取り敢えず御一人目に、天草から中山に研ぎ進める際に踏むべき、幾つかのステップとして提案したのが対馬（四分一）と相岩谷（レーザー型）でした。飽くまでも、ヘビーユーザー向けでは無く、天然砥石の御試し用～実用的には問題が無いレベルでサイズ・価格の面から妥当と思われるラインナップとしました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>御渡しした分の相岩谷の画像は無いのですが、対馬としては次の画像と同等品です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2666.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13926" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2666-169x300.jpg" alt="KIMG2666" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>相岩谷は現在、私が最初期に買い求めた近所の道具店由来の三つ以外にも幾つか有り、其の内の一つを販売しました。系統としては中硬の緑色タイプで、下画像の大き目レーザー型のサイズ違いでした。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2698.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13927" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2698-169x300.jpg" alt="KIMG2698" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>下画像は、通常サイズレーザーですが左は難が無く、右は厚みが二倍ほどの物であり、対して販売用に選んだ緑色は普通サイズ・裏が一部欠け・側面に層の境界が有って割安に出来ました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2645.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13918" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2645-300x169.jpg" alt="KIMG2645" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>側面を見ると、朱色の梨地とも言える模様が見えます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2646.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13919" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2646-169x300.jpg" alt="KIMG2646" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>因みに、下掲の三つが天然砥石を集め始めた最初期の物です。左は超硬口に近い硬さと細かさで、嘗ては中山のマルカと強弁されて流通したとの噂？も強ち、有り得ないとも言えないレベルの高さです。</p>
<p>中央の浅葱色の砥石は、硬口で一部に当たる（鋼への影響は軽微）筋も有りますが、特に切り出し等の平面刃物への適正が高いです。</p>
<p>右側は中硬～やや硬口で、砥面が所期と比べて別物の質に成って居ますが、其れでも汎用性の高さは健在です。昔は、鎌型薄刃の切り刃を前面に当て、一気に刃金・地金を仕上げられる便利さに感動した物です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2644.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13917" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2644-300x169.jpg" alt="KIMG2644" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>地金が敏感で、切り刃が広い切り出し（仕上げ難い）で試し研ぎです。上掲三つの内の右側の砥石は、泥が出過ぎない割りに滑走も適度に有り、研磨力に優れる（しかし平面の崩れは控え目）砥石です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2647.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13920" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2647-169x300.jpg" alt="KIMG2647" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>左の砥石は、基本的に刃金は鏡面に近付きます。何年も前に有識者（清人さん）に鑑定を頼んだ際、欲しくなる位の石だと言われたり。地金に対しては少し気を遣う面も有りますが優等生で安定して居ます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2649.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13921" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2649-169x300.jpg" alt="KIMG2649" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>真ん中の砥石は、泥が少なく鏡面系の石なのですが、筋が多いのが難点です。とは言え、当たる加減は様々で鋼材や形状で異なります。影響が少ない鋼材・形状の刃物を、問題個所を避けて研げばよい仕上がりも狙えます。ただ、今回の切り出しは難易度が高めですので地金に斑が出ています。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2650.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13922" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2650-169x300.jpg" alt="KIMG2650" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>中硬～やや硬口の、しかもヒビだらけでも、鏡面系かつ斑も出難い反則みたいな砥石も有りますね。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2651.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13923" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2651-169x300.jpg" alt="KIMG2651" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>もう少し、刃も地も明るくしたいならば、より硬く細かい砥石が必要に成りますが、泥は少なく滑走も減りがちなので、せめて弾力が多少は有るタイプが有り難いです。逆にカチカチ・シャリシャリは、綺麗な仕上がりには鬼門な事が多いです。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2655.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13924" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2655-169x300.jpg" alt="KIMG2655" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、研ぎ依頼を頂いた方から、磨きはどうしているのかと御質問が有りました。私が御返送した分は、鏡面の御要望が無かった為に（通常、御受けするのは鏡面と言うより程々の傷消し止まりですが）、1500番か2000番位での磨きでした。</p>
<p>普通にホームセンターで手に入る、耐水ペーパーですが案外、メーカーと言うか研磨剤の種類により鋼材と熱処理のバランス毎に相性も有りますので、厳密には御持ちの刃物とテストする必要が有ります。</p>
<p>ただ、使用時には工夫した当て木（木材・硬質ゴム・フェルト）の併用が望ましいでしょう。参考までに下画像は、電動工具用のビットの棚から見繕った物で、左下は円盤を四分割して居ます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2639.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13912" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2639-169x300.jpg" alt="KIMG2639" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>其の後、もっと傷を浅くしたいなら、下掲の二種類の選択肢が有ると考えて居ます。模型用と思しきベースが布の物と、スポンジベースの物です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2640.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13913" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2640-168x300.jpg" alt="KIMG2640" width="168" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2641.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13914" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2641-169x300.jpg" alt="KIMG2641" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>どうしても手作業で限界に近付きたい場合は、最後にダイヤモンドペーストを使う事に成るでしょうか。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2642.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13915" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2642-169x300.jpg" alt="KIMG2642" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>細か目のバフ仕上げ（研磨剤の付き布羽布）等のヘアライン的な仕上がりの側面に対し、完全な傷消しでは無く中位のミラーフィニッシュ（途中経過）ですが、上記内容を実践して到達した現状も結構、気に入って居ます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2643.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13916" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG2643-169x300.jpg" alt="KIMG2643" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>最後に、数か月前に送って貰った司作の銀三筋引きを実際に使って見ました。フランスの有名料理人の弟子用とかの経緯で作った残りですが、確か鍛造と水焼き入れの仕様で作られた逸品。自分用に選んだのは七寸で、柄はエンジュに水牛の両口輪です。</p>
<p>平と切り刃を持つ、両刃の形状ですが適切な熱処理＋サブゼロ＋加工時のオーバーヒート無しの加工を経たVG10に、優るとも劣らない性能でした。刃体の厚みと刃幅、切り刃のベース角から予想される切れ加減を上回った結果に加え、掛かりの良さでは凌駕するかもと思わせる使い心地で、また大人買いして来たココロ（牛心臓）を快適に捌けました。</p>
<p>エンジュの柄は初めてでしたが、軽い割に確りしており、水分等でも滑らず良かったです。朴とは違う木目と色調で、其の面でも興味深いですね。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG25871.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13910" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG25871-300x169.jpg" alt="KIMG2587" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>多過ぎる部分の脂肪を除き、薄い膜も剥がして切り分けた状態です。刺身包丁（柳など）に近い作業性でしたので、極限の薄さでも目指さない限りは、筋引き・膜剥がし・切り分け・薄切りを不満無く熟してくれるでしょう。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG25891.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13911" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/09/KIMG25891-300x169.jpg" alt="KIMG2589" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>日野浦さんとは、例年通り？十月の初旬に関で御会い出来る予定ですが、前回の電話口では珍しく、食事でもしながら話そうとの事でしたので、内容は分からない乍ら（久々に会える事を楽しみつつも）聞き手の役割を果たしたいと思って居ます。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=13908</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>先週の砥石館イベント</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13426</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13426#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 26 Mar 2025 19:35:20 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[研ぎ講習]]></category>
		<category><![CDATA[砥石の選別]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13426</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 先週末は、亀岡にある天然砥石館のイベントに参加していました。イベントは土曜と日曜に渡っていて、肥後守を刀剣風に仕上げる一日目、砥石の目利き講座とハマグリ研ぎ講習の二日目でしたが、その内容の全てに申し込まれて [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>先週末は、亀岡にある天然砥石館のイベントに参加していました。イベントは土曜と日曜に渡っていて、肥後守を刀剣風に仕上げる一日目、砥石の目利き講座とハマグリ研ぎ講習の二日目でしたが、その内容の全てに申し込まれている方も居られ、その熱意に驚かされました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>（館内には新し設えも増えていました。）</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2137.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13457" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2137-169x300.jpg" alt="KIMG2137" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2136.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13456" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2136-300x169.jpg" alt="KIMG2136" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2134.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13454" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2134-169x300.jpg" alt="KIMG2134" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2135.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13455" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2135-300x169.jpg" alt="KIMG2135" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>一日目の肥後守の研ぎからですが、意外と研ぎ自体が初めてと言う方もいらっしゃったので適宜、説明や形状の修正も加えながら進んで行きました。</p>
<p>基本的には人造の400番あたりからのスタートで、次に1000番を経て青砥、中硬の巣板（相当の合砥）の順に移行します。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2118.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13427" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2118-300x169.jpg" alt="KIMG2118" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2119.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13428" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2119-300x169.jpg" alt="KIMG2119" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>青砥も個体ごとに個性が有る為、相応に使い勝手も異なり、幾分は手こずる場面も。硬さ・泥の出方・滑走の程度がマチマチで、目的に応じて選択出来たりを楽しめるとも言えますが。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2120.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13429" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2120-300x169.jpg" alt="KIMG2120" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2121.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13430" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2121-169x300.jpg" alt="KIMG2121" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>最後は巣板です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2123.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13432" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2123-169x300.jpg" alt="KIMG2123" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2122.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13431" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2122-169x300.jpg" alt="KIMG2122" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>仕上げに、天井巣板（奥殿産）の小割りを用いて、化粧研ぎです。より、地金部分の曇りを強調したり、研ぎ目を細かく揃えて綺麗に。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2125.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13434" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2125-300x169.jpg" alt="KIMG2125" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2130.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13452" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2130-169x300.jpg" alt="KIMG2130" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2124.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13433" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2124-300x169.jpg" alt="KIMG2124" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2126.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13435" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2126-300x169.jpg" alt="KIMG2126" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2133.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13453" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2133-169x300.jpg" alt="KIMG2133" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2127.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13451" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2127-169x300.jpg" alt="KIMG2127" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>二日目の前半の砥石の目利き講座ですが、事前の打ち合わせで私の砥石選びに於ける、選別の基準となる見解を砥石館側と共有しました。イベント進行用の簡易な分類表を作る場面から、白熱した議論も交えつつ大枠での指標が完成。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>現館長と前館長も熱が入る打ち合わせ時の画像</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2139.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13458" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2139-169x300.jpg" alt="KIMG2139" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>当日は、田中館長の仕入れた砥石と、下画像の私が持ち込んだ砥石を三つの分類に分けて並べました。其々、イメージが伝わり易い様に簡略に、サラサラ・スベスベ・ツルツルと呼んでいます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2140.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13459" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2140-300x168.jpg" alt="KIMG2140" width="300" height="168" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>私自身が普段使っている砥石から、三つの代表的な物を俎上に上げて研ぎ跡を観察し、確認して貰う手筈だったのですが。地金が過敏に反応して研ぎ斑が出易いタイプ・少し敏感なタイプ・敏感で無いタイプの切り出しを用意し、その過敏な切り出しと難渋しそうな砥石達との組み合わせで挑んだにも関わらず、何れも問題無く仕上がってしまいました（笑）。</p>
<p>砥石選別に影響する要素の一つに上げていた、「研ぎ手の技量」が悪い方？に作用した形でしたが、参加者のY様の砥石が登場したので御本人の刳り小刀を試し研ぎ。見事、砥ぎ難いと言われた当該砥石で問題無く仕上げられ、申し訳無いですが持ち主との研ぎ上がりの差で御理解いただけたと思います。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2141.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13436" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2141-169x300.jpg" alt="KIMG2141" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2142.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13437" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2142-169x300.jpg" alt="KIMG2142" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2143.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13438" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2143-169x300.jpg" alt="KIMG2143" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>面白かったのは、と言うより新たな気付きを与えて貰う出来事も有りました。上記のY様（地元の生産者の自家消費分っぽい物や、鰹節の部位別などの御土産も御持参でした）が、御自身のポータブル顕微鏡で砥面を覗くと、私が分類した三種に一定の差が見られると教えてくれました。</p>
<p>自分では、指先の感覚で相当にハッキリ触知できる事・過去に見た拡大画像（低倍率のルーペ・200倍相当のモバイル顕微鏡）では余り判然としなかった事から、選別時に目視を重視して来ませんでした。けれど、今回は100倍前後の倍率が最適だった様で、砥粒の集まりの密と粗・先端の尖り具合・高低差が、かなり明瞭に比較できました。</p>
<p>そのポータブル顕微鏡ですか？勿論、帰宅後にAmazonから購入しました（笑）。御本人は以前、とても格安で購入との事でしたが、当日に複数人が検索・購入したからか相当、価格が上がって居ましたが・・・其れでも安価でしたので予備を含めて二つ。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2158.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13448" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2158-300x169.jpg" alt="KIMG2158" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>本体にはLED内蔵ですが、スマホのカメラを通すと白く飛ぶ為、側面から別の光源を当てて撮影しました。肉眼では、内臓の光源との相性が良いのか観察し易くて便利です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2164.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13450" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2164-169x300.jpg" alt="KIMG2164" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2163.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13449" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2163-169x300.jpg" alt="KIMG2163" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>二日目の後半、ハマグリ研ぎ講習でも、Y様の装備が活躍しました。元々、砥石館で用意されていた、XYZ軸からの角度変化の其々を、リアルタイムでパソコン画面上に表示出来る機材の後継機種の様でした。</p>
<p>他の方は、砥石館の物を使って御自身の手振れのチェックに挑まれたり。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2144.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13439" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2144-169x300.jpg" alt="KIMG2144" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2145.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13440" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2145-169x300.jpg" alt="KIMG2145" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2146.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13441" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2146-169x300.jpg" alt="KIMG2146" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2147.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13442" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2147-300x169.jpg" alt="KIMG2147" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>中には、プラスチック素材に鉋を掛ける作業をされて居る方も。切れと永切れの両立を図りたいとの事で御参加でした。</p>
<p>此方には、（切れ優先の本体のハマグリは措いて置き）刃先ハマグリとしての多段研ぎ、つまり最先端へ向かうに連れて急激に鈍角に、且つ面積を狭く研ぎ進める研ぎ方を試して頂きました。</p>
<p>研ぎ上げた鉋の刃先を拡大してみれば、正に言葉通りの仕上がりに成って居り、驚きました。言われて直ぐに実現可能な難易度では無いと思って居ましたので（笑）。しかし同時に、安定した研ぎが出来る方にとっては、理屈通りに操作すれば別段、不思議では無いだろうとも。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2148.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13443" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2148-169x300.jpg" alt="KIMG2148" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>流石に、普段に相手にしている素材は御持参では無かった為、代替として檜の肌を確認されると、過去に例の無い位に鈍角に研いだ差は気にも関わらず、マズマズの艶を保っていた様子で、効果を実感して頂けたと思われます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2149.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13444" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2149-300x169.jpg" alt="KIMG2149" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、各種包丁類で切れのテストには新聞の束や、其れを捩った物・サランラップの芯を用いて確認しました。</p>
<p>どんどん手強い対象を相手にして行くと、抜けの軽さが重要に成って来るので、刃先の処理だけでは足りず、刃体本体の仕立ても問われる事に成るのが分かって頂けたと思います。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2154.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13446" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2154-169x300.jpg" alt="KIMG2154" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2155.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13447" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2155-169x300.jpg" alt="KIMG2155" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>土・日の各イベントに御参加下さった皆様には、有難う御座いました。</p>
<p>あと、今回は参加されないと認識していたのですが、直前に御参加を決定されて当日に対面を果たしたM様には、別れ際に失礼しました。意識から若干、離れてしまって居たので「出来上がったら連絡を」との御言葉に対して咄嗟に「先輩からは四月中に完成の予定との文面が」と答え損なってしまいました。そんな訳で、もう暫しの御待ちを御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=13426</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>最近の事（近所の方への研ぎ講習や御返送の柳）</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13413</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13413#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 17 Mar 2025 09:29:50 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[研ぎ講習]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=13413</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 手伝い先の方（一応、担当部署は隣ですが御一緒する事も）の包丁を、仕事場で名刺大の砥石にて簡単に刃先調整した所、その性能から興味を持たれた様子で・・・早速、研ぎ講習を依頼されました。 砥石での研ぎは初めてとの [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>手伝い先の方（一応、担当部署は隣ですが御一緒する事も）の包丁を、仕事場で名刺大の砥石にて簡単に刃先調整した所、その性能から興味を持たれた様子で・・・早速、研ぎ講習を依頼されました。</p>
<p>砥石での研ぎは初めてとの事でしたので、完全に壱からの説明と動作の見本を示し、試し切りで切れを確認しつつ、その結果を拡大画像から推測する流れで進めました。</p>
<p>御持参の18cmと21cmの牛刀で其々、紙一枚・紙の束・捩った紙の束・サランラップの芯も使い、切れと切れの軽さを比較しつつ、320番⇒1000番⇒対馬⇒丸尾山の巣板⇒中山の順で仕上げました。勿論、各工程で私が研ぎ直しを加えながら。</p>
<p>取り敢えず、切れと永切れ・抵抗の低減を企図して、初期状態の小刃より少し鋭角に研ぎ直し。その後、刃先に鈍角目の糸引きを入れ、逆に小刃の開始部分の凸部に対しては、鋭角目に（寝かせて）砥石を当てて貰いました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2108.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13415" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2108-300x195.jpg" alt="KIMG2108" width="300" height="195" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2109.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13416" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2109-300x214.jpg" alt="KIMG2109" width="300" height="214" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2111.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13418" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2111-300x204.jpg" alt="KIMG2111" width="300" height="204" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2112.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13419" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2112-300x204.jpg" alt="KIMG2112" width="300" height="204" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2114.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-13414" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2025/03/KIMG2114-300x136.jpg" alt="KIMG2114" width="300" height="136" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>工程を経る毎に、切れの滑らかさと鋭利さが増すだけでなく、抜けや走りの軽さ（側面抵抗の低減）を実感して貰えました。此の先も、自主練で研ぎの向上を目指して頂ければと思います。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>後、先日に研ぎ上げて御返送済みの柳に付いてですが、結果を知る事が出来ました。現地に集まった其々、研ぎ済みの包丁（同一鍛冶屋・同一寸法での比較も有った由、レギュレーション？）による対決で、優秀な成績だったと。</p>
<p>と言っても、他の殆どはベタに糸引きだったそうですので、二種類のハマグリ（+切っ先への角度変化）を盛り込んだ私の研ぎ方は、もしかすると反則と言うかレギュレーション違反に問われる可能性も（笑）。まあ当然、現実には制限など有る訳も無いのですが。</p>
<p>しかし此れは、例えばボクシングや柔道のテクニックのみで総合格闘技の大会に出場するが如きで、客観的に不利と言わざるを得ないでしょう。評価が「切れ・永切れ・掛かり・走り・抜け」の各項目を問われる内容であるなら、ベタ研ぎ乃至はベタに糸引きでは刃先の強度に不安が出たり、段差による抵抗・側面抵抗の不可避が付き纏うからです。まあ仮に、世間一般でハマグリと認識される研ぎ方であっても、効果的な形状や計算通りの角度変化で無ければ、期待外れと成りますが。</p>
<p>従って今回、私の研ぎが他の全てと一線を画す評価に成ったとしても殊更、驚くに値しない事に成ります。審査項目に最も合致した方法論が、其の儘の結果に結び付いたに過ぎないからです。しかし乍ら巷間、特に最近に散見される尤もらしい言説、「ハマグリ研ぎにはデメリットが多い」に与する方々には、再検討を願いたい所です。少なくとも、何処の誰のハマグリ研ぎも同じでは無い、と言う当然の事実から目を背ける事無く向き合って頂けましたら幸甚です。（因みに大阪サミットでしたか、あれが有った際にも同様の試し切りが行われたそうですが、今回と同様の結果だったと聞き及んでいます）</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>ハマグリはロマン？？？私にとっては、実用一点張りですね。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>現在、ホームページ不調の為、御面倒を御掛けして居ります。研ぎの御依頼・御問い合わせの方は、下記のアドレスから御願い致します。</p>
<p><a href="mailto:togiyamurakami@gmail.com">togiyamurakami@gmail.com</a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=13413</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>刃物祭りと、最近の事</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12868</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12868#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 14 Oct 2024 15:52:02 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[依頼の刃物]]></category>
		<category><![CDATA[手持ちの刃物]]></category>
		<category><![CDATA[研究]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12868</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 少し前から手伝い先の御一人と、ステンレス包丁に関連する遣り取りをしていました。 偶々、数年前に「鍛造したステンレスの可能性を探って居るので試してくれ」と渡された銀三の小包丁（鎬付きの両刃、小刃有り）を持って [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>少し前から手伝い先の御一人と、ステンレス包丁に関連する遣り取りをしていました。</p>
<p>偶々、数年前に「鍛造したステンレスの可能性を探って居るので試してくれ」と渡された銀三の小包丁（鎬付きの両刃、小刃有り）を持っていた為、試用して貰いました。多分ですが、ベタ研ぎ気味で無い研ぎ方には余り、期待していなかったと思われる其の方にも大変、満足頂けた様子でした。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1378.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12875" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1378-300x169.jpg" alt="KIMG1378" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>更に、服部刃物に居た頃の先輩から貰った幅広のペティ（VG無垢材ほぼフラットグラインド+小刃）、此方も試して貰った所、感心しきりで。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1370.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12871" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1370-300x169.jpg" alt="KIMG1370" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>話を聞いてみると、仕込みの仕事を含め万能性の高い包丁・筋引きの系統で決定版と言える包丁、の二本を考えて居るそうで。勿論、追加で他に1～2本の可能性は否定しないとの事でしたが（笑）。</p>
<p>曰く、裏方の仕事の殆どは、骨スキ系のデザインが適しているそうで、しかし其れには改良点も有るとの事でした。先ずは万能性を持たせる為、刃厚は4mm前後よりも薄い方が良く（厚いと割れたり切り込む際の抵抗に成る）、刃渡りは6寸前後以上は有った方が良いと。</p>
<p>そして肉関係の切り分け・筋を引く作業には、やはり専用の性能を高めた所謂、筋引きの発展形と言うか、より高性能な逸品を求める方向で考えて居るそうでした。</p>
<p>或る意味、発注の依頼を受けた形に近い話し合いの結果、日野浦さんに筋引きの相談、服部の先輩に骨スキの相談、の方向に。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>電話で連絡を取ると、日野浦さんは内容を理解した途端、其れに近い物が既にあるとの返事。渡りに船では無いですが、話が早い（殊に「マテが長いので定評の有る」日野浦さんですから）と乗り気に成りました（笑）。何でも、某所に納品した残りの、特殊な作り方のでっかいペティ（7寸以上のシリーズ）。最早ペティの意味が不明に成りそうなサイズですが、今回に於いては持って来いでしたね。</p>
<p>鍛造は勿論ですが、熱処理も御自身で加熱後、空冷・油冷の何方でも無い焼き方との事で、私も思わず自分用を含めて二つ返事で発注しました。丁度、十月で良い機会ですので、柄を入れる前の身と、柄に使える選択肢の幾つかの種類を持参頂ける流れを受け、刃物祭りにて落ち合う約束をし、電話を切りました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃物祭り当日は、珍しく初日に出掛けました。昨年の二日目と大違いで、雲一つない晴天で暑い一日でした。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1329.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12886" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1329-300x169.jpg" alt="KIMG1329" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃物関連の露店は相変わらず大量でしたが、其れにも増して食品関連が充実していました。</p>
<p>下画像は其れ等の露店の一つですが、各種サイズのオピネルのナイフ・同デザインの鋸などが豊富に出ていて目を惹かれました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1330.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12887" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1330-300x169.jpg" alt="KIMG1330" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>他には、フジタケの売り場で気に成って居たVG1の包丁を購入しました。8A・VG1・VG10の牛刀やペティが並んでおり、8Aは幾分ですが安く、残り二つが同価格でした。</p>
<p>自分では、VG10を多く使った経験は有る物の、VG1は其処まででも無い為、今回は敢えて後者を選んでみました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>他には、何時もの刃物会館（移転後の新しい洒落た建物）を覗きました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1331.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12888" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1331-169x300.jpg" alt="KIMG1331" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃物研ぎの申し込みをすれば、研ぎのサービスを受けられますが、刃物祭りでは1本300円で一人3本までを受け付けるらしいですね。通りで数千本？にも上る事も納得です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1332.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12889" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1332-300x169.jpg" alt="KIMG1332" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>内部の展示ブースでは、所々に目新しい商品も。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1333.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12890" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1333-300x169.jpg" alt="KIMG1333" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1334.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12891" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1334-169x300.jpg" alt="KIMG1334" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1335.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12892" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1335-300x169.jpg" alt="KIMG1335" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>更に奥のスペースでは、刃物と直接には関係しない一般的な御土産（特産品）で占められている一角も。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1336.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12893" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1336-300x169.jpg" alt="KIMG1336" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1337.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12894" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1337-300x169.jpg" alt="KIMG1337" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1338.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12895" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1338-300x169.jpg" alt="KIMG1338" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1339.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12900" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1339-300x169.jpg" alt="KIMG1339" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1340.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12901" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1340-300x169.jpg" alt="KIMG1340" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1341.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12902" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1341-300x169.jpg" alt="KIMG1341" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1342.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12903" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1342-300x169.jpg" alt="KIMG1342" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1343.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12904" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1343-300x169.jpg" alt="KIMG1343" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1347-e1728917121586.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12896" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1347-e1728917121586-300x169.jpg" alt="KIMG1347" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>カフェみたいに成って居る其の近くで、先輩とサイダーを購入して打ち合わせです。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1370.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12871" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1370-300x169.jpg" alt="KIMG1370" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1372.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12872" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1372-300x169.jpg" alt="KIMG1372" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>前述のペティ以外にも、彼は上掲の様にアウトドアナイフも作って居ますので、そのデザインも加えたオリジナル骨スキ？を煮詰めました。</p>
<p>依頼の方向性は、ペティのハンドルの形状（末端に掛けて引っ掛かりの有る形状）が良い、しかしハンドル材はペティの紫檀よりもアウトドアナイフ的な色調の物が希望と。画像のハンドル材はココボロや海外産と思い込んでいましたが、黒柿だったそうで意外に感じました。全体に黒っぽいので気が付かなかったですね。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1374.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12873" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1374-300x169.jpg" alt="KIMG1374" width="300" height="169" /></a></p>
<p>そして、ペティのカシメ（同質）よりもアウトドアナイフのカシメ（ステンレスとニッケルシルバー）の方が気に入った様です。そもそも後者は、シュナイダーボルトだと思って居たのですが此方もカシメでした。強度的には、遜色ないそうですので問題無いと考えました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1375.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12874" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1375-300x168.jpg" alt="KIMG1375" width="300" height="168" /></a></p>
<p>あと、鋼材とハンドル材の間にスペーサーが入って居るのも良かった様です。私の方は、何となくですがペティの兄弟モデルとして相応しい感じのする、紫檀ハンドルを直付けの同質カシメで頼みました。但し、依頼人の寸法は6寸強の刃渡りに3.5mmの刃厚に対して、16cmの刃渡りに4ｍｍで注文しました。自分では、其処まで汎用性を高くする狙いは無く、強度重視かつ取り回しの良いタイプが一つ、欲しかった物ですから。</p>
<p>序でに此の際、サブゼロの効果も確認したいと思って居ましたので、熱処理の行程に加えて貰う事にしました。手持ちのVG10の無垢材との違いが楽しみです。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>日野浦さんは此の日、随分と遅くに到着しました。私も一宮方面の名神へ合流する直前、5～6km進むのに1時間掛かりましたが、それ処では無かった様です。ブース自体は御子息に任せ、御本人は単独で御忍び？にて訪問でしたが、色んな知人・関係者に捉まって大変そうでした（笑）。</p>
<p>其れが一段落するのを待って、日野浦さんの車まで同行して現物を確認させて貰いました。事前の画像では八寸の方に気持ちが傾いていたのですが、実物のバランス的に七寸が良さそうに感じました。</p>
<p>柄の方は個人的には、両口輪の必要性は低いのですが、エンジュの柄は初めてな気がしますので、右端の物かなと。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/S__18153475_0.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12897" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/S__18153475_0-225x300.jpg" alt="S__18153475_0" width="225" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/S__18153477_0.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12898" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/S__18153477_0-225x300.jpg" alt="S__18153477_0" width="225" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>最後は、チェックインするホテルで少し話そうとの御誘いで、コーヒーを頂きながら四方山話に興じてから別れました。日野浦さんと先輩には、色々と対応して頂き有り難う御座いました。これ迄も、何くれと無く御世話に成って居ましたが、改めて今後も宜しく御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>因みに、フジタケの牛刀・ペティは早速、刃先だけですが研いでみました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1379.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12876" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1379-300x169.jpg" alt="KIMG1379" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1380.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12877" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1380-300x169.jpg" alt="KIMG1380" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃先の拡大画像、鋼材はVG1です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-14_151214_60.0X_N0004.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12880" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-14_151214_60.0X_N0004-300x225.jpg" alt="Still_2024-10-14_151214_60.0X_N0004" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>先輩のペティ（VG10）拡大画像</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-14_212344_60.0X_N0005.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12881" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-14_212344_60.0X_N0005-300x225.jpg" alt="Still_2024-10-14_212344_60.0X_N0005" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>日野浦さんの小包丁（銀三）、拡大画像。<a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-14_151044_60.0X_N0002.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12879" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-14_151044_60.0X_N0002-300x225.jpg" alt="Still_2024-10-14_151044_60.0X_N0002" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>厳密には刃厚・刃角度・使用砥石の相性・熱処理の加減（硬さと粘りのバランス）・切る対象との相性で印象は変わりますが、銀三がザックリした掛かり方。VG1がスルスル切れる感触で、VG10は其の中間的な印象を受けました。</p>
<p>砥石に当てても（これは熱処理の味付けかも）VG1がシットリ研げる気がしましたので、滑らかに研いで滑らかな切れ加減を求める向きには、適しているかも知れませんね。何れにしても、今後も折に触れて使用しつつ比較し、鋼材の性格やメーカー毎の刃体のデザインを感じ取れればと思って居ます。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=12868</wfw:commentRss>
		<slash:comments>5</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>ハマグリ研ぎ講習受講者の方から御質問</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12771</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12771#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 03 Oct 2024 11:38:55 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[研ぎ講習]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>
		<category><![CDATA[通信講座]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12771</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 少し前の天然砥石館でのイベント、ハマグリ研ぎ講習に参加下さった方からメールにて、御質問を頂きました。当日も皆さん、熱心に取り組んで頂けたとは認識していますが、やはり其の後の自主トレで、行き詰まったり疑問に思 [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>少し前の天然砥石館でのイベント、ハマグリ研ぎ講習に参加下さった方からメールにて、御質問を頂きました。当日も皆さん、熱心に取り組んで頂けたとは認識していますが、やはり其の後の自主トレで、行き詰まったり疑問に思う事柄が出て来ても不思議は無いだろうと感じました。</p>
<p>其れは勿論、先日にメールを下さったO様に限った話では無く、極端に言えば（殆ど）全員？に言える事では無いかと。ですので、O様にはイベント参加者を代表して質問して頂いたとの体裁で、ブログの記事にする許可を頂き、其れに対する御返事を記載する事で皆さんに広く参考にして頂く機会としました。</p>
<p>以下は、苗字をイニシャルにした以外の全文を、其の儘に転載した物です。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<div class="moz-text-html" lang="x-unicode">
<p>「お世話になります。</p>
<p>先月の天然砥石館のハマグリ刃講習に参加したOです。</p>
<p>あれから約一ヶ月ほど出刃を仕事で使っています。</p>
<p>長切れ重視の研ぎを教えていただいたのですが、、</p>
<p>欠けや刃こぼれはあまりないのですが、なまってくるので研ぎはするのですが切れ味がいまいちイメージ通りに仕上がりません。。。</p>
<p>７０度くらいから、５０度、２０度くらいにして１０００番から中砥、天然で仕上げています。切刃も整えているつもりです。</p>
<p>魚を捌いたあとの身の艶もよくないです。身にざらつきのような感じが出て艶がありません。</p>
<p>おそらく味と食感や鮮度のもちにも影響ありと思われます。</p>
<p>教えてもらったとおりにしているつもりではあるのですが、、、</p>
<p>順番に角度をつけて１０００番でカエリが出て、、</p>
<p>中砥でも角度を順番に寝かせていきカエリは出る。</p>
<p>丸尾山の巣板で仕上げるのですが、角度を順番に付けていきますがここでもっとしっかりカエリを感じるくらいまでしあげないといけないものなのでしょうか？？</p>
<p>最終の裏押しで裏スキのカエリを取ったあとに２０度くらいに「サーっ」と切刃側を滑らしてもう一度裏押しして、切刃側から「ササッつ」と滑らして裏も「ササッつ」で終わっています。</p>
<p>切れ味重視ではないので鈍い切れ味にしかならないのでしょうか？？</p>
<p>角度を変えていけば解消されるものなのでしょうか？？</p>
<p>説明があまりうまくないので申し訳ないです。</p>
<p>なにかアドバイスいただければ有り難いです。</p>
<p>よろしくお願いいたします。」</p>
</div>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>其れに対する、私の返信を以下に転載します。</p>
<p>「O様</p>
<p>イベント当日は御世話に成りました。更に、私の説明に則った研ぎを実践して頂いた上での御質問を有り難う御座います。</p>
<p>文面を拝読して、完全に実情を把握していると言えるか分からないものの、いくつか考えられる傾向と対策を考えてみました。</p>
<p>先ず、刃先から研いで行く方式での話との前提で。刃先最先端・少し手前・もっと手前、の三段階ほどの角度の研ぎ分け（但し研ぎ面は先に行く程に狭い）に成りますが、恐らくは1000番で全ての下地を作られて居るのかなと。その際、1000番で研がれた部分が適切な面積であったのか？次に、砥石の番手を上げて行く段階で正確に1000番で研いだ範囲が踏襲されて居るのか？が重要に成ると思います。其の辺りが上手く行かないと、御話しの「切れ味がイマイチ」「滑らかな切れに成らない」に繋がりそうです。</p>
<p>あと、角度の研ぎ分けの全ての段階で、余り明確な返りを出し過ぎても最後の処理で困る可能性も有りますね。番手を上げて行くに従い、研ぐ回数・力加減に留意しつつ「薄く短い返り」にして行く意識が必要です。それが最後の返り取りで、刃先にダメージを与えず・また取り残しを防ぐ事に貢献します。</p>
<p>（此処までの原因の予想：粗い研ぎ肌の残存・鈍角化された面積の増大・返りの残存・研ぎ角度の安定性？）</p>
<p>後段の「中砥でも寝かせて行くと返りが出る」「裏梳きの返りを取った後、20度くらいで・・・」の内容では、研ぎ角度を変えて居るのに（鈍角化された刃先最先端を一端、作ったなら、其れより鋭角な切り刃を研いでも）各研ぎ段階の全てでは返りは出ませんね。飽くまでも、最も鈍角に研いだ際の返り取りに焦点する事に成ります。</p>
<p>（問題点の予想：全ての研ぎ段階で返りを出そうとする事で、狙う切り刃の構造から逸脱している・返りを出す意識から大きな返りが残存している可能性）</p>
<p>対処法は、上記内容のチェックと言うか見直し、問題点が洗い出せたら改善する方向で修正する、に成る訳ですが・・・ここは一つ、逆から進めるのも頭の整理に役立つかも知れません。つまり、刃先から（最終刃先角度を決めてから逆算で）切り刃を研ぐのでなく、切り刃の全体を研いでから刃先の処理を行なうと。</p>
<p>元々、切り刃の研がれ方はベタ寄りの鋭角的な物だったかと拝察しますので、刃先の3～5ｍｍの範囲だけ鈍角化する意図で研ぐ方が、狙いが絞れそうでは有ります。その際は、切り刃本体の角度（20度に成って居ましたか）から、30度⇒50度と起こしつつ研ぎますが、研ぐ面積は先端に行く程に狭くしなければ成りません。つまり、等高線で言えば先に行く程に間隔が狭まって行く並びと成ります。</p>
<p>（問題点の予想：私の説明では、刃元が70度・中央が50度・切っ先が30度に研いで居ますが（角度のテーパー化）、一般的には慣れるまで一律の角度で良いと思われ、付いては40度～50度で研ぎましょうと説明しましたが・・・全体を70度で研がれて居るのでしょうか。其れでも、極小面積に正確無比な角度での研ぎが施されて居れば、大きな問題は出ない可能性が高いのですが、角度のブレや刃先最先端の面積が大きいと切れが鈍る結果と成ります。）</p>
<p>そして、最後の天然仕上げ砥石での研ぎでは、目視は勿論、手触りでも判別が難しい程度でしか返りを出さない配慮で研いで頂きたいと思います。</p>
<p>以上の様に成りますが、これ等を参考に研ぎ進め、更に不明な点が出て来ましたら再度、御質問を頂けましたら幸いです。また他にも、講習に参加して頂いた方々の中で、この様な疑問を持つ方がいらっしゃる可能性を鑑み、（何処の誰かは伏せますので）今回の質問状と回答文をブログにて紹介させて頂いても良いでしょうか？サンプルの包丁をよういして、一つのブログの記事にする事により、御理解を深められるのではとも考えましたので。</p>
<p>村上浩一」</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>先ずは上掲の内容を踏まえて、イベントで説明した研ぎ方の大まかなトピックを記載してみます。とは言え行き成り、理想的な（凝りまくった複雑な）形状を整えるのは困難ですので、初心者向きにデチューンした形状を示唆した範囲に留めて有ります。</p>
<p>次いで私が最良（切れと永切れと使い手の負担軽減・・・刃物の寿命延命・研ぐ手間の軽減・手応えの軽さ）と捉えて標準研ぎとして居る、二種類のハマグリを組み合わせた研ぎ方の説明です。此れの詳細に触れるのは考えてみれば、久々かも知れません。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>➀刃角度（刃物の厚みと切り刃の幅で切り刃角度が決定される・刃厚と刃幅により、ほぼ小刃角度が決定される）は設計段階で其の目的に応じて指定されて居る為、使用者と言えども余りに切り刃を鋭角にする事は避けるべき。</p>
<p>➁余程の刃厚・切り刃の凸部残存で無い限り、刃先まで一定角度で研ぐ必要性は低い（但し起こして研いでも安定性を保てる研ぎ手である事が前提）。</p>
<p>➂ベタ研ぎが必ずしも薄さで最高とは限らない（ベタ研ぎの面から更に厚みを抜きつつハマグリにする事も可能、但し切れ優先タイプのハマグリによる）。</p>
<p>④鋭角のベタ研ぎであっても、対象との接触面積が広く、切断完了まで一定の摩擦が継続する為、抜けの重さ・使い手の手応えの重さ・要する筋力の増大は相応に避け難い。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>これ等に対応する為に考えたのが、二種類のハマグリを組み合わせた研ぎ方です。前提条件として、一般人が多く行なう、刃を対象に押し付けるだけでの使い方には対応していません（とは言っても刃筋が通って居れば相当に切れるのですが）。前後への押し引きを伴う（本来は丸鋸を押し付ける様な動き、或いは輪の太刀に準じるのが正解との認識）動作での使用を想定しています。</p>
<p>切り刃の厚みの残存が酷くなければ、可能な限り不必要には削りたく無い点。そして刃元から切っ先方向へのテーパーを活かしたい（初期から存在する場合）・テーパーを作りたい（初期には一定だったり出鱈目だったりする場合）点から、特に刃元に近い部分に近付く程に厚みの減らし方は緩やかです。此処までは下地作りの段階にて、次から切れ優先タイプのハマグリ研ぎの始まりと成ります。（刃体の厚み自体にテーパーが付いて居れば、切り刃の角度的テーパーへの依存は低く成ります）</p>
<p>鎬筋（洋式では小刃の始まり）から刃先へ向けて切り刃を研ぎ減らすのですが、幾つかの角度変化を付けて研ぎ分けます。幾つに分けるのかは刃厚と切り刃幅の比率・切り刃の強度優先か切れ優先か・・・・要は切り刃の厚みの残存レベルと、其れを活かすか変更するかで異なります。</p>
<p>当然ですが、厚みを残せば残す程に（厚みの落差が大きい程に）段階分けが多く成ります。しかし、薄目・厚めの仕様に関わらず研ぎ方の法則は存在します。</p>
<p>鎬筋から刃先へ向かって研ぎ始めるのですが、その始まりは角度変化が大きく、研がれる面積は小さい。それが刃先へ近付くに連れて徐々に変化が小さく、研がれる面積が大きく成ります。表現を変えれば、等高線が広がりつつ刃先へ向かう、と成ります。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>【　サンプルとしての画像ですが、私の尺の柳では厚みの変化が少な過ぎたので（ハマグリ度合いも最低限度）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1257.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12818" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1257-300x169.jpg" alt="KIMG1257" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1258.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12819" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1258-300x169.jpg" alt="KIMG1258" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>僭越ながら次回、投稿予定の記事に登場するK様の研ぎ上がり画像を俎上に上げます。同じく本焼きながら、尺越えの為に重量感と相応の肉厚を持っています。後ろ寄りの研ぎ傷の残存は、元の厚みが減り気味だったので其れ以上、減らしたく無かった為。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1230.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12812" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1230-300x169.jpg" alt="KIMG1230" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1252.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12817" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1252-300x169.jpg" alt="KIMG1252" width="300" height="169" /></a></p>
<p>ほぼベタ研ぎでしたので等高線は均等に見えます。但し、刃先直前からは明らかに狭く成り始めています。】</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>上記の研ぎ方では、切り刃自体の角度と大きくは違わない最終刃先角度と成りますが実際は、その角度では刃先が耐えられない場合が多いです。鋼材の種類と熱処理の加減にも因りますが、滅多に其のままで使用可能とは行きません。勿論、使用者が丁寧・且つ切る対象が負担の少ない強度であれば、問題は無いかも知れません。包丁で言えば更に、俎板も刃に優しい素材であれば言う事無しです。</p>
<p>しかし実情は、刃先に対して負担が過ぎるのが一般的なので、何らかの改善策が必要になります。其処で考えられるのが永切れ（頑丈さ）優先タイプのハマグリです。此れは刃先（主として刃先2～3ｍｍ、小刃の刃先では0.5～1mm）の処理として、言わば無段階の小刃・・・但し無自覚な成り行き任せのラウンド形状による小刃では無く、等高線が刃先に向かって、徐々に狭まって行く方法で研いだ正確な角度変化を伴ったハマグリです。当然ながら、此方も必要とする強度から逆算した最終刃先角度に応じて、切り刃角度から必要な数の角度変化で刃先まで繋げます。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>つまり総合すると、私の研ぎ方では此の二つのハマグリ（和式では切れ優先ハマグリで研いだ切り刃に、永切れ優先ハマグリの刃先とします）の双方で、顎から切っ先へ向けて徐々に鋭角化をも加えている訳です。此れに因り、一定角度の切り刃や小刃とは違って、前述の押し引きのスライド時に明確な効果が得られます。</p>
<p>引き切りの際は、最も厚みがあり角度も鈍角な刃元から対象に接触し、僅かでも切り込めば其処から先は、厚み・角度の双方で抵抗が少なくなって行く刃体が通過するので、受ける抵抗の軽減は自明です。逆に押し切りの際は、一定角に比べて厚み・角度が増して行くので上滑りする事は無く、寧ろ押し開く効果が強く期待出来ます。押し開く効果が大きいと、徐々に必要とされる入力も増大して行きますが、引き切りと異なり持ち手の部分（柄・グリップ）が対象に近付いて行く動作と成るので、より大きな入力にも不足を感じる可能性は低いです。</p>
<p>平たく言うと、下手に圧力を掛けて押し潰し勝ちな魚肉・鶏肉等は（抵抗の少ない切れ優先タイプハマグリの）引き切りにより、食材が纏わり付かず使い手の労力が少ない。牛蒡や根菜類の切断に対しては、頑丈な相手に刃先（永切れタイプのハマグリ）が負ける事無く、また急に切れて刃先が俎板に激突しても傷みが少ない。更には押し切りで刃が食い込んで止まる事無く、より切り開ける効果が期待されます。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>【　サンプルとしての画像は、昔の購入の酔心の出刃。店頭にて長年展示の物で、硬さと粘りのバランスに優れる物。久々に手入れを兼ねて登場願いました（笑）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1266.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12821" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1266-300x169.jpg" alt="KIMG1266" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1263.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12820" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/KIMG1263-300x169.jpg" alt="KIMG1263" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-03_140352_60.0X_N0010.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12825" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/10/Still_2024-10-03_140352_60.0X_N0010-300x225.jpg" alt="Still_2024-10-03_140352_60.0X_N0010" width="300" height="225" /></a></p>
<p>刃先最先端へ向かって、等高線が狭まって居るのが分かります（縞々の幅が狭く成って居る）。】</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>O様の他にも、疑問を御持ちの方には御気軽に御質問を頂ければと思います。</p>
<p>また今月、下旬に当方に御越しの予定の、やはりハマグリ研ぎ講習を受講して頂いたM様にも折角、個別講習で御足労を頂くからには、出来るだけ御満足を頂ける様、努めたいと改めて考えて居ます。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>現在、ホームページ不調の為、御面倒を御掛けして居ります。研ぎの御依頼・御問い合わせの方は、下記のアドレスから御願い致します。</p>
<p><a href="mailto:togiyamurakami@gmail.com">togiyamurakami@gmail.com</a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、以前に留守電にコメントのみで連絡が・・・のO様には、たまたま再度の電話に私が出られた為、本焼きを送って頂きました。此れから其方の研ぎに取り掛かりますので、もう少々の御待ちを御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=12771</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>御知らせ（御願い）など</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12752</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12752#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 02 Sep 2024 04:28:38 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[研究]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12752</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 後述の方が、当ブログを閲覧下さっている事を祈りつつ。 本日、二度に渡って留守電にメッセージを入れて頂いたO様、出られずに申し訳有りませんでした。しかし、折角の研ぎの御依頼の内容でしたが当方の留守電、余りに古 [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>後述の方が、当ブログを閲覧下さっている事を祈りつつ。</p>
<p>本日、二度に渡って留守電にメッセージを入れて頂いたO様、出られずに申し訳有りませんでした。しかし、折角の研ぎの御依頼の内容でしたが当方の留守電、余りに古く先方の電話番号の表示機能などが有りません。</p>
<p>番号を吹き込んで頂けていれば、折り返しの電話をさせて頂けるのですが之までには殆ど、そう言ったメッセージが無いのが現状です。先々週にも鋏に関する問い合わせが有りましたが、同じく折り返し出来ませず。</p>
<p>ホームページには当方の電話番号を掲載していますが、此れは架空の住所や設定では無い証明がてら載せている意味合いが強く、基本的にはメールでの対応と送付（返送）での遣り取りを行なって居ます。出来ましたら、以下のメールアドレスから御連絡を頂きたく思いますし、万が一、電話で御連絡を頂く場合は御当人の番号を入れて頂けますでしょうか。宜しく御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="mailto:togiyamurakami@gmail.com">togiyamurakami@gmail.com</a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>手伝い先では仕事の一部として、偶に豚肉の塊（10㎏程度）を切り分ける作業も有ります。モモ肉と呼んでいますが恐らくは、ランプ周辺と言うべきと思われる其れは、ちょっとした枕位は有りますので、通常の家庭料理では試せない包丁の性能を確認出来ます。</p>
<p>先ずは下掲の二本。24ｃｍ牛刀と21ｃｍ筋引き（パンスライサー改）です。刃渡りと厚み、何より刃幅の狭さの差が大きいので、完全両刃（左右均等）と片刃寄りの両刃（右側に大き目切り刃風）による違いは出るのか興味が有りました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0918.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12564" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0918-300x169.jpg" alt="KIMG0918" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>画像上の左右側面が対称な牛刀に比べ、画像下はパンスライサーとしての適正からなのか、裏は梳いてあるかと思われる程にフラットです。小刃の幅を1～2ｃｍ程度に広げれば、ほぼ完全な片刃に成りそうな勢いで。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0921.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12565" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0921-300x169.jpg" alt="KIMG0921" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>予想としては、両刃と片刃の違いは有れど、刃先最先端の角度は若干の差（やや筋引き鋭角）のみですので、やや刃厚が薄く刃幅も狭い筋引きが有利と考えて居ました。所が、出自がパンスライサーな事も有るのか、切っ先カーブから先に相当の厚みが残されており、引き切りの最後の抜けで抵抗を感じました。</p>
<p>其れ以外の部分は結構、良い勝負でしたが此れは、牛刀の方が手作業で切っ先方向へのテーパー化・ほぼ峰から刃先まで浅いハマグリにしていた事が奏功したものと思われます。通常は側面の仕様が同等でしょうから、長さと広さに比例した摩擦抵抗を受ける筈なので、逆の結果に成るのでは無いでしょうか。</p>
<p>結果として此の比較では、「抵抗の少ない仕様の長い刃」を持つ牛刀の方がストローク数が少なくて済むので、筋引き（パンスライサー改）よりも優れていると感じました。逆に、肉の塊を端から薄切りにして行く場合は、反対の結果に成る可能性も有りそうですね。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>次は、側面片方に平・鎬的な角度分けを設けた方式では無い、牛刀を薄く狭くした方式の筋引きです。全くの別物感は薄いながら、此れは此れで柳に対する河豚引き的な利便性を好まれるタイプです。</p>
<p>刃体全体が切っ先に向けてテーパー化されていると迄は行かないものの、刃厚自体が元来、24cmの刃渡り全域で薄手に仕立てられていますので抜けや走りが期待出来ました。</p>
<p>新品時よりも、やや右側の小刃を広げ気味・鋭角化すると同時に、左側の小刃を鈍角化（小刃の広さを半分程度に）。実際に使用してみると、切れは充分乍ら存外、抜けが重く感じました。其処で、右側の小刃のみ切っ先方向へ鋭角化してみると改善。更に左側の小刃も切っ先方向へ鋭角化すると更なる改善が見られました。</p>
<p>小刃のアレンジ以前から、切っ先カーブ周辺の抜けに関しては（刃厚・刃先角度から見て）妥当で、前述の筋引き（パンスライサー改）に比べて優位でしたが、切っ先方向へ鋭角化アレンジ済みの其れと比べれば直線的な刃線の部分の抜けは大差がない状態で。しかし小刃のアレンジを経てからは同等以上に。ただ、刃先最先端の切れに依存する傾向が強いのが気にはなりました。刃体形状的に、余り切り開く性格では無いからでしょうか。そして、端から薄切りする場合の優劣は此方も未知です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/07/KIMG0956.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12589" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/07/KIMG0956-300x169.jpg" alt="KIMG0956" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>最後は、一番の新入りです。かなり広い小刃を付けられていますので、鋭角過ぎるキライも有り、刃先角度を2～3割り程ですが鈍角化しつつ切っ先方向へ鋭角化しておきました。此の仕様での試し切りでは、筋引き（パンスライサー改）に近い切れ感で、まさか21cmの刃渡りが同一故にか？とも思い難く、考えられるとすれば次の二点。刃幅が広く抵抗を受けるデザインの牛刀ながら、両側面に広目の小刃を持つ為に刃先周辺の抵抗は少ない。対してパンスライサー改では、右側面の切り刃的な幅広小刃はアレンジの範囲が広く抵抗をいなすのに有利ながら、左側面の小刃は極端に狭いのでアレンジ幅が狭く抵抗を受けやすい状態。極端に言えば、左右の小刃の広さを合計して二で割ると恐らく、同程度に成ると思われますので、合計の抵抗も近いのではと。</p>
<p>まあ、あらゆる厚さと刃幅・刃先角度・刃線のカーブの度合いをグラデーション的に取り揃えて詳しく比較検討する訳にも行かないので、飽くまでも実用の結果からの推測でしか有りませんが、事前の予想より少し意外な結果・狙い通りの効果など、入り混じって楽しい実験と成りました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/08/KIMG1056.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12663" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/08/KIMG1056-300x169.jpg" alt="KIMG1056" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>総評としては、刃体の形状の最適化(此の場合は抵抗の少なさ)が、どれだけ全般に及んでいるか次第に依ると言えそうです。例え、刃厚が薄い・刃幅が狭い・刃先角度が鋭角であったとしても、側面がフラット過ぎたり小刃が単純な一定であったりすれば、切れ込む際の抵抗(摩擦含む)は軽減するにも限界が有るので、刃厚たっぷり・刃幅広い・刃渡り長い鈍重なデザインの包丁(刃体・刃先アレンジ済み)に敵わない結果と成りました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=12752</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>少し振りに、砥石の選別（御知らせと御願い）</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12510</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12510#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 05 Jun 2024 20:36:45 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[砥石の選別]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12510</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 先週末は、少し振りに田中砥石店へ出掛けて来ました。事前に聞いていた、採掘場所の範囲の拡張は堅実な程度に収まって居た様子で、面付け・加工中の原石群を観察してみると、天井巣板に見える種類が混じっているものの、そ [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>先週末は、少し振りに田中砥石店へ出掛けて来ました。事前に聞いていた、採掘場所の範囲の拡張は堅実な程度に収まって居た様子で、面付け・加工中の原石群を観察してみると、天井巣板に見える種類が混じっているものの、その他は以前からの各種砥石のグラデーションと見受けられる、地続きの変化と言えそうな感じでした。</p>
<p>そして私が訪ねた当日のタイミングでは、サイズ・形状の面で狙っていた個体が少なかった事も有り、ブログを通じた知人へのサンプルを選んだ後、以前に取り置きをしていた中から、水浅葱を持ち帰る事に。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>一つ目は超硬口で砥粒も細かい、カミソリ砥に相応しい砥石です。ただ、泥が出難い硬さに加えて砥面の食い付きも強力ですので、平面の刃物を研ぐには滑走の重さを御せるかどうかがカギと成ります。どうしてもと成れば、名倉の類の使用・ダイヤ砥石に因る泥出しの併用で改善は容易です。しかし素の状態でも使いこなせれば、砥石自体が研磨力に優れるだけに、刃の掛かり加減も砥石の性質を反映し、出色の出来と成ります。</p>
<p>砥面の色調は、やや白浅葱に寄っているかと思わせる、やや明るめ且つ（田中さんが言う所のデイダラボッチの色合い）紫と紺色が僅かに混じる物です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0830.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12511" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0830-169x300.jpg" alt="KIMG0830" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0846.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12516" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0846-169x300.jpg" alt="KIMG0846" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>試し研ぎの結果です。刃・地共に鏡面です。鍛接線が明確に成り、刃金に接している地金の端が（炭素の移行を受けて）地金らしく無い光り方をしている事からも、光らせる性質が伺えます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0837.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12514" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0837-169x300.jpg" alt="KIMG0837" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>二つ目は、戸前と合いさの中間に感じられる砥石。以前からの砥石と色柄的には近しい印象ですが、巣板の要素が少なくなりつつ硬さが微増、研ぎ感も巣板系統のサラサラよりスルスルと滑る手応えです。</p>
<p>実用品としては少々、（余り邪魔に成らない質とは言え）筋の多さは否めませんが、砥面以外の五面が皮付きで尚且つ其々が、自然な風合いを感じさせ乍、異なる表情を持っている点が喜ばれそうな気がしました。砥石の好みが実用一点張りに近い自分とは違い、其方の観点も重視される先方を意識しての選別です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0831.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12512" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0831-169x300.jpg" alt="KIMG0831" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0833.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12513" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0833-169x300.jpg" alt="KIMG0833" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>試し研ぎの結果は、上掲の水浅葱よりも数段、研ぎ易い性質でした。硬さは殆ど同様ながら、若干の泥が出る事・砥面に多少の弾力が有る事が、扱いを容易にしてくれて居ます。仕上がりは、ほんの僅かに半鏡面寄りの鏡面です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0842.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12515" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/06/KIMG0842-169x300.jpg" alt="KIMG0842" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>過去からの加藤鉱山採掘の砥石を御持ち頂いて居て、新たな種類の砥石を御待ちの方々には又、今月末に選別の機会を持ちたいと考えて居ますので、その際に良い報告が出来ればと期待しています。</p>
<p>それ以降に関しましても随時、採掘の進捗を追って行きたいと思って居ますので、御希望の砥石の入手を企図される場合は宜しく御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、御知らせと御願いなのですが・・・当ブログを、偶に御覧下さっていた様子のH様から、御指摘を頂きました。私のホームページの問い合わせフォーム等、一部（直接やり取り出来る分のみ？）が繋がらないとの事で。予想もしていなかった為、当該事象に気付くのが自力では相当程度、遅れて居た筈ですので驚きと共に感謝のメールを返信させて頂きました。</p>
<p>ホームページの製作を御願いした専門家の方は、年数が経過した事も有り住所や電話番号・メールアドレスが変更に成って居りますので、遠からず身近な協力者の方に相談してみる心算では有ります。</p>
<p>それで改善できない場合は、資金面の目処が立ったらとの条件付きですが（笑）、新たなホームページの製作も視野に入れる事も検討したいと考えて居ります。</p>
<p>付きましては当座、お問い合わせ等で御連絡をと御考えの皆さんには御面倒をお掛けしますが、<a href="mailto:togiyamurakami@gmail.com">togiyamurakami@gmail.com</a>　の方からメールを御送り頂けましたら幸いです。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=12510</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>最近の事</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12471</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12471#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 16 May 2024 16:52:06 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[手持ちの刃物]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=12471</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 流行らない研ぎ屋は相変わらずなのですが・・・ここ三ヶ月程は、何度も有った閑散期に匹敵するレベルでしたので、以前にも増して副業に重点を置かざるを得ない状況でした。つまりは仕事先を変更すると共に、掛ける時間も延 [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>流行らない研ぎ屋は相変わらずなのですが・・・ここ三ヶ月程は、何度も有った閑散期に匹敵するレベルでしたので、以前にも増して副業に重点を置かざるを得ない状況でした。つまりは仕事先を変更すると共に、掛ける時間も延長する事に。まあ、近場で短時間で手伝いに行ける場所と言う条件は共通ですが。</p>
<p>業務内容的に、店置きの道具で問題は無い範囲だとは思ったのですが、より自分の扱い易い物をと考えて、新たに入手したのが下画像です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0772.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12472" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0772-300x169.jpg" alt="KIMG0772" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0776.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12473" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0776-300x169.jpg" alt="KIMG0776" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>初めから使い易い形状にして置きたいとの意向も有り、寧ろ新品では無い方が良いかと、自分としては極めて珍しく（初めてかも）ヤフオクで。御蔭で？価格的にも負担が少なくて済みました（笑）。</p>
<p>或る程度は研ぎ減って居るであろう事と、刃幅が少々、刃元より切っ先側が狭く成って居るのかな程度の状態で、大きな問題は無さそうでした。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ始めは刃線をチェックしつつ、180番の荒砥により厚みの不均等を均して置きます。顎から切っ先に向け、刃幅の三分の一～二分の一位の予定でテーパー化。結果的としては刃線中央付近を多めに、次いで切っ先カーブから先の厚みを重点的に減らす事に。特に切っ先寄りは、峰の部分に掛かる程（刃幅全体）に砥石を当てました。</p>
<p>左側面に対して、より厚みを持っていた右側面は余分に薄くしましたが、初期からの小刃の強さの違いによって、右側だけは刃先最先端まで砥石が当たって居ない状態です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0778.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12474" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0778-169x300.jpg" alt="KIMG0778" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0782.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12475" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0782-169x300.jpg" alt="KIMG0782" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>320番で、より正確な形状にして行きます。刃元から切っ先に掛けて鋭角化＋刃元寄りの刃線を直線気味にしつつ、刃幅を減らしました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0783.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12476" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0783-169x300.jpg" alt="KIMG0783" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0784.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12477" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0784-169x300.jpg" alt="KIMG0784" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0785.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12478" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0785-169x300.jpg" alt="KIMG0785" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0786.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12479" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0786-169x300.jpg" alt="KIMG0786" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>ペーパーの200番前後を用いて、更に面を均しつつ研ぎ目を消して行きます。その後は400番まで。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0787.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12480" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0787-169x300.jpg" alt="KIMG0787" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0788.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12481" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0788-169x300.jpg" alt="KIMG0788" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>同じく、1000番・1500番で。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0790.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12482" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0790-169x300.jpg" alt="KIMG0790" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0792.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12483" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0792-169x300.jpg" alt="KIMG0792" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>実用上は充分でしたが、2000番まで進めて置きました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0796.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12484" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0796-169x300.jpg" alt="KIMG0796" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0797.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12485" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0797-169x300.jpg" alt="KIMG0797" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>人造の1000番・3000番を経て、対馬砥石で。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0814.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12494" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0814-169x300.jpg" alt="KIMG0814" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0815.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12495" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0815-169x300.jpg" alt="KIMG0815" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>中硬の巣板で仕上げ研ぎ、そして中山の合いさで最終仕上げ。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0820.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12498" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0820-169x300.jpg" alt="KIMG0820" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0821.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12499" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0821-169x300.jpg" alt="KIMG0821" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>もう一本、テールの筋を引いたり切り分けたりに向いている物を、と言う訳で此方も。レギュラー品の筋引きは240ｃｍの様でしたので、もう少し短めで且つ片刃仕様（三層利器材では無い）であるパンスライサーが目に付きました。</p>
<p>ほぼ新品であり、綺麗なセレーションでしたので勿体無く感じましたが、筋引き的に改造させて貰いました。21ｃｍながら上掲の24ｃｍ牛刀よりも厚い背厚と、三層では無いので刃金が刃先まで出るかどうかの心配が要らない点が適しているとの判断でした。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0804.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12486" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0804-300x169.jpg" alt="KIMG0804" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0806.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12487" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0806-300x169.jpg" alt="KIMG0806" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>ベルトサンダーで大まかにセレーションを削り落とした後は、ほぼ牛刀と同じ工程でした。ただ、牛刀は側面の厚み調整を広い範囲で行ないましたが、改造筋引きでは或る程度、広目の明確な切り刃を付けましたので、厚み調整（角度の研ぎ分け）は其の部分の中で済ませました。従って、平に当たる部分は手付かずです。</p>
<p>もしも実用に際して、走りや抜けの面で問題が生じれば、改めて必要に応じて手を加えるつもりです。前身が前身なので、途中で若干のカーブを持たせる様、研ぎ進めた程度の未だ直線的過ぎる刃線ですが、デザイン上は柄に対して刃体が後ろ反りである事を踏まえて当座は経過観察でと。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0807.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12488" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0807-169x300.jpg" alt="KIMG0807" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0808.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12489" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0808-169x300.jpg" alt="KIMG0808" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>此方も人造は、3000番まで。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0810.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12490" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0810-169x300.jpg" alt="KIMG0810" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0811.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12491" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0811-169x300.jpg" alt="KIMG0811" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>対馬で天然に繋ぎます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0812.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12492" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0812-169x300.jpg" alt="KIMG0812" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0813.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12493" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0813-169x300.jpg" alt="KIMG0813" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>最終も同じく、中山の合いさです。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0817.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12496" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0817-169x300.jpg" alt="KIMG0817" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0819.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12497" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0819-169x300.jpg" alt="KIMG0819" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ上がりです。元々、オールステンレスの系統ではオーソドックスなデザインのトージローが好みでしたので、（手持ちには三層の三徳・多積層地金の牛刀有り）同じシリーズで揃えられて結構、嬉しかったりします（笑）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0823.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12500" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0823-300x169.jpg" alt="KIMG0823" width="300" height="169" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0825.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-12501" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2024/05/KIMG0825-300x169.jpg" alt="KIMG0825" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>以前は、研ぎの御依頼を頂いた場合、到着した当日に作業を完了し、翌日には発送・御希望により日程を双方で調整して持ち込みを頂く、等も場合によっては可能でした。しかし、今後は相当に難しく成りそうです。同じく、私の自宅へ御出で頂いての研ぎ講習も。</p>
<p>ブログに関しましても、従来ほどには更新が出来なく成るとは思いますが、研ぎ・砥石の御依頼を頂いた方への報告・参考にして頂いて居る数少ない方々への情報発信として、トピックが有ればポツポツとアップして行きたいとは思って居ます。</p>
<p>取り敢えず次回は、遠からず砥石の選別に関する内容に成りそうです。御待ち頂いて居る御二方には、良品を御用意出来る様、努めますので宜しく御願い致します。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=12471</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>1対1での研ぎ方説明会</title>
		<link>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=11691</link>
		<comments>http://togiyamurakami.jp/blog/?p=11691#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 08 Aug 2023 16:52:54 +0000</pubDate>
		<dc:creator><![CDATA[むらかみ]]></dc:creator>
				<category><![CDATA[手持ちの刃物]]></category>
		<category><![CDATA[研ぎ講習]]></category>
		<category><![CDATA[砥石の選別]]></category>
		<category><![CDATA[説明文]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://togiyamurakami.jp/blog/?p=11691</guid>
		<description><![CDATA[&#160; 先週の土曜は急遽、田中砥石店まで出かけて来ました。此の二週間ほどの間に偶々、司作の包丁を断続的に注文して貰う事が続いたのですが、其の中に砥石の採掘を手伝っている方も含まれていました。 私の研ぎ方を含め色々と [&#8230;]]]></description>
				<content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>先週の土曜は急遽、田中砥石店まで出かけて来ました。此の二週間ほどの間に偶々、司作の包丁を断続的に注文して貰う事が続いたのですが、其の中に砥石の採掘を手伝っている方も含まれていました。</p>
<p>私の研ぎ方を含め色々と話す内、調理師学校で経験も御持ちとの事ですし、研ぎのバリエーションと其々の効果を理解して貰えれば、今後の御本人の役に立つばかりで無く、砥石の購入に来られた御客さんへの対応に活かす事で、顧客サービスにも繋がると考えました。</p>
<p>先ず準備として前日の金曜には、説明に使う小道具を入手する為に梅田まで買い出しに。元々の手持ちのナイフ類のみよりも、効率よく伝わるのを狙ってのサンプル追加です。</p>
<p>手持ちの№8カーボンに関しては、ブレード自体の厚みのムラ（刃線中央が薄い・カーブ周辺は厚い・刃元と切っ先は中庸）を削り、簡易的ながらテーパー化した上で刃先方向へもハマグリ化して有ります。</p>
<p>其の手持ちとの対比として、新入りの二本の内、カーボンの方は最低限の小刃を一定角度で付けます。ステンレスの方は幾分、広目の小刃を付けた上で、刃先へ向かって鈍角化ハマグリ+切っ先方向への鋭角化も。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>オピネルの№8、カーボンとステンレスです。ステンレスの方は説明の最後にプレゼントするつもりの物で、カーボンの方は自分用の予備として。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4725.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11693" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4725-300x169.jpg" alt="KIMG4725" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>しかしステンレスモデルは購入時に店員の方が、入れる箱を間違えたんでしょう、紐付きのモデル用の箱に入って居ました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4726.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11694" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4726-300x169.jpg" alt="KIMG4726" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>一目瞭然、現物は紐が付いていないタイプなので、余分な価格の上乗せを食らった事に成りましたが、急いで研ぎ、次の日には渡す予定でしたので置いて置きました（笑）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4728.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11695" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4728-169x300.jpg" alt="KIMG4728" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>当然ですが鋼材が異なっても、基本的にブレードの形状は共通です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4731.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11696" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4731-300x169.jpg" alt="KIMG4731" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ前の状態、カーボンの方の刃部アップ。此の状態では、やはり刃先角度が不安定+荒い刃先なので研ぎ直しました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4732.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11697" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4732-169x300.jpg" alt="KIMG4732" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>同じく、ステンレスの方。若干ですが、刃先の状態はマシな気がしました。試し切りでも僅かながら差が付きましたし。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4735.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11698" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4735-169x300.jpg" alt="KIMG4735" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ始め、320番と1000番です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4736.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11699" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4736-169x300.jpg" alt="KIMG4736" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4737.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11700" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4737-169x300.jpg" alt="KIMG4737" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>次に対馬砥です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4740.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11701" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4740-169x300.jpg" alt="KIMG4740" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>八木の島の蓮華巣板、馬路の戸前で仕上げ研ぎ。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4741.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11702" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4741-169x300.jpg" alt="KIMG4741" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4742.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11703" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4742-169x300.jpg" alt="KIMG4742" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>最終仕上げは、中山の巣板（やや硬口）からの水浅葱です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4744.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11704" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4744-169x300.jpg" alt="KIMG4744" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4745.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11705" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4745-169x300.jpg" alt="KIMG4745" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>研ぎ上がりです。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4746.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11706" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4746-300x169.jpg" alt="KIMG4746" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>カーボンの方、刃部のアップ。殆ど全て、オピネルのカーブ付近は右側面の方が厚みが勝っている様です。従って、小刃を同一角度で研いでも右側面にのみ小刃以外に砥面に接触する確率が高いと感じます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4747.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11707" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4747-169x300.jpg" alt="KIMG4747" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃先拡大画像ですが、殆ど一定角度で単純な小刃付けとして居ます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/Still_2023-08-05_005317_60.0X_N0002.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11718" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/Still_2023-08-05_005317_60.0X_N0002-300x225.jpg" alt="Still_2023-08-05_005317_60.0X_N0002" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>同じく、ステンレスの方の刃部アップです。此方の方が幾らか、ブレード側面の厚みが不均等な研削だった様で、小刃の幅も不均等に成って居ます（或る程度は切っ先方向へ鋭角化したので徐々に広がって行くなら分かりますが）。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4749.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11708" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4749-169x300.jpg" alt="KIMG4749" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃先拡大画像です。此方は、小刃の幅の中で数段階を経て刃先に向かって鈍角化している等高線が見えます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/Still_2023-08-05_010040_60.0X_N0006.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11719" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/Still_2023-08-05_010040_60.0X_N0006-300x225.jpg" alt="Still_2023-08-05_010040_60.0X_N0006" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>そして、手持ちの№8です。ブレードは厚み調整後に鏡面化し、ハンドルはカシューで防水したりして有ります。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4750.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11709" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4750-300x169.jpg" alt="KIMG4750" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃部のアップ。刃先周辺の厚みは最も薄目ですが、より重要なのは刃元から切っ先方向に向かって、大まかにですがテーパー化して有る事です。此れに因り、引き切りの際に抵抗が軽減され、手応えは軽く成り、対象の切断面の乱れも減ります。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4751.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11710" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4751-169x300.jpg" alt="KIMG4751" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>刃先拡大画像です。上掲のステンレスの方と同様、刃先に向かって多段階の研ぎでハマグリ化が分かります。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/Still_2023-08-05_010614_60.0X_N0007.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11720" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/Still_2023-08-05_010614_60.0X_N0007-300x225.jpg" alt="Still_2023-08-05_010614_60.0X_N0007" width="300" height="225" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>手伝いの方には店内で説明の後、此の三本による三種類の研ぎの違いを、実際に切り比べて体感して頂きました。新品に単純な小刃を付け直したのみでは、紙の数枚では苦にしない物の、量が多く成ったり捩って有ったりすると走りや抜けに抵抗が大きい。</p>
<p>小刃に漸次鋭角化・刃先に向けたハマグリ化の工夫がされていると、其の抵抗が少なくは成るが刃体（ブレード本体）自体の厚みの不均等による影響（切れ加減が一進一退）は残る。</p>
<p>刃体の形状から整えた上で、刃先の調整（漸次鋭角化・ハマグリ化）まで行なった物では、最も抵抗が少なく切れも良かったと、当然と言えば当然の結果に納得して頂きました。</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>序でに、もう少し広い切り刃状のベタ研ぎ・ハマグリ研ぎの差も実験すべく、モーラのナイフを用意したのですが、新品時から薄目の刃体+ベタ研ぎに近い刃付けですので、ハマグリ化の効果が感じ難かったですね。本来は多少なりとも、より広く取った切り刃の中で構造を変えるべきでしたが、新品時の幅を変えずに研いだので、切れ込んでからの僅かな進み具合の軽さを切っ先側の半分で実現した程度で。</p>
<p>此れは新聞の分厚い束を切り分けるなど、ハードな対象に限った結果でしたので、厳しい条件で無ければ違いも出ましたが、帰宅後に明確な差が出せるまで研ぎ直して置きました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4753.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11711" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4753-300x169.jpg" alt="KIMG4753" width="300" height="169" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>ベタ気味+軽度の糸引き</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4759.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11712" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4759-169x300.jpg" alt="KIMG4759" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>ハマグリ気味</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4760.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11713" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4760-169x300.jpg" alt="KIMG4760" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、最近に採掘された砥石の方も見て来ました。特段、カラス好きと迄は行かないのですが、硬さと細かさ・グレーの地肌に細身のカラスを気に入って購入。ただ、私よりもカラスに拘りの有る、ブログを通じた知人に送って見るのも良いかな？とも。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4762.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11714" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4762-169x300.jpg" alt="KIMG4762" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4764.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11715" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4764-168x300.jpg" alt="KIMG4764" width="168" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>下画像は、合いさとの事でしたが戸前・並砥の何方の特徴も含んでいる印象です。砥面の難は少なく形状も整って居り、砥石の御希望が有った場合に備えて置きましょうか。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4766.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11716" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4766-169x300.jpg" alt="KIMG4766" width="169" height="300" /></a></p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4768.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11717" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4768-169x300.jpg" alt="KIMG4768" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>あと、不定形な小さ目を幾つかです。先ずは、完全に上掲の合いさと御仲間の細長五角形。どうも、此の形状はちょくちょく、出てくる気がしますね。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4810.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11727" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4810-169x300.jpg" alt="KIMG4810" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>多少、密と粗の組み合わせが目立つのと、砥面の硬さも程々かつ砥粒の細かさも中庸と感じさせながら、鏡面の仕上がりに。</p>
<p>刃先の緻密さと切れ加減は最上クラスと思われ、特筆すべきは裏押しへの適正です。水浅葱などの強情さを持つ浅葱系での裏押しと異なり、比べれば若干、刃物への追従性過多かと思われるも万全の仕上がりに。此れを知ると、上掲の砥石も自分用に・・・と云う気に成って来ます。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4821.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11731" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4821-169x300.jpg" alt="KIMG4821" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>本当に、手の平サイズの超硬口です。切っ先・刃先の部分調整用に持ち帰りました。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4811.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11728" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4811-300x168.jpg" alt="KIMG4811" width="300" height="168" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>同じ砥石から割られた相方と思しき方。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4812.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11729" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4812-169x300.jpg" alt="KIMG4812" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>少し薄い此方は、層割れの取っ掛かりが確認されましたので、小割りにするつもりで。超硬口の小割りは、そうで無い小割りより相性探しにシビアさが求められるので、機会を見付けて追加して行く必要が有ります。今後も合いさ・並砥・戸前の各系統のバラエティーも、追加して行きたい所です。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4813.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11730" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4813-169x300.jpg" alt="KIMG4813" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>そうそう、話の途中で田中さんとも合流でき、その際に以前から話が進んでいた砥石の日イベントのチラシを受け取れました。</p>
<p>イベントでは過去から、恒例の研ぎに関する講義を開催されて居ましたが、実技の方を分離して行なうに当たり、私に任が回って来た格好です。</p>
<p>去年は、田中さんの店のブースの手伝いをして居り、隣の研ぎ場で苦労している方へ簡単なアドバイスもしていた関係でしょうか。兎も角、流行らない研ぎ屋としましては砥石館イベントの合間にも、こうして御呼びが掛かるのは有難い事ですね。</p>
<p><a href="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4832.jpg"><img class="alignnone size-medium wp-image-11734" src="http://togiyamurakami.jp/blog/wp/wp-content/uploads/2023/08/KIMG4832-169x300.jpg" alt="KIMG4832" width="169" height="300" /></a></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://togiyamurakami.jp/blog/?feed=rss2&#038;p=11691</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
		</item>
	</channel>
</rss>
